Wat is SBAR?
SBAR staat voor Situation (Situatie), Background (Achtergrond), Assessment (Beoordeling) en Recommendation (Aanbeveling). Het is een gestandaardiseerde communicatiemethode die oorspronkelijk uit de luchtvaart en het Amerikaanse leger komt. In de gezondheidszorg wordt SBAR wereldwijd ingezet om overdrachten, consulten en escalaties helder en veilig te structureren.
Het doel van SBAR is eenvoudig: zorg ervoor dat alle relevante informatie in de juiste volgorde wordt overgedragen, zodat de ontvanger snel een gefundeerde beslissing kan nemen. Dit vermindert miscommunicatie — een van de belangrijkste oorzaken van vermijdbare incidenten in de zorg.
De vier onderdelen van SBAR
S — Situation (Situatie)
Begin met wie je bent, over welke patient het gaat en wat het actuele probleem is. Wees kort en concreet.
- Wie ben je en vanaf welke afdeling bel je?
- Over welke patient gaat het? (naam, leeftijd, kamernummer)
- Wat is er nu aan de hand?
B — Background (Achtergrond)
Geef de klinische context die nodig is om het probleem te begrijpen.
- Reden van opname en relevante voorgeschiedenis.
- Relevante medicatie en allergieën.
- Recente onderzoeksresultaten of behandelingen.
A — Assessment (Beoordeling)
Geef je professionele inschatting van de situatie. Wat denk jij dat er aan de hand is?
- Jouw klinische beoordeling van het probleem.
- Ernst van de situatie: stabiel, instabiel, dreigend?
- Wat heb je al gedaan?
R — Recommendation (Aanbeveling)
Sluit af met wat je nodig hebt of voorstelt. Dit maakt het gesprek actiegericht.
- Wat vraag je de arts of collega om te doen?
- Zijn er specifieke orders die je nodig hebt?
- Wanneer wil je herevalueren?
Waarom is SBAR belangrijk?
Onderzoek laat consistent zien dat gestructureerde communicatie de patientveiligheid verbetert. SBAR helpt verpleegkundigen om:
- Relevante informatie niet te vergeten onder tijdsdruk.
- Zelfvertrouwen te hebben bij het benaderen van artsen.
- Sneller tot actie te komen bij verslechterende patienten.
- Overdrachten korter en effectiever te maken.
“SBAR geeft structuur aan je urgentiegevoel. Het helpt je om niet alleen te zeggen dat iets niet goed gaat, maar ook waarom en wat je eraan wilt doen.”
Voorbeeld 1: patient met verdenking sepsis
S — Situatie: “Goedenavond, dit is verpleegkundige Anna van afdeling Interne C. Ik bel over mevrouw Jansen op kamer 12, 74 jaar. Zij heeft de afgelopen twee uur koorts ontwikkeld tot 39,4 °C en is toenemend verward.”
B — Achtergrond: “Mevrouw is drie dagen geleden opgenomen wegens een urineweginfectie waarvoor zij intraveneus antibiotica krijgt (ceftriaxon). Haar bloedkweken van opname waren negatief. Zij heeft diabetes mellitus type 2 en een eGFR van 45.”
A — Beoordeling: “Haar vitale parameters zijn: bloeddruk 90/55, hartfrequentie 112, saturatie 94% met neusbril 2 liter, temperatuur 39,4 °C. Haar Early Warning Score is 7. Ik maak mij zorgen over mogelijke sepsis met onvoldoende respons op de huidige antibiotica.”
R — Aanbeveling: “Ik heb een infuus aangesloten met NaCl 0,9% 500 ml bolus. Ik wil u vragen om de patient te komen beoordelen, nieuwe bloedkweken af te nemen en het antibioticabeleid te heroverwegen. Kunt u binnen 30 minuten komen?”
Voorbeeld 2: postoperatieve patient met pijnklachten
S — Situatie: “Hallo, dit is verpleegkundige Mark van de chirurgische afdeling. Ik bel over meneer De Vries, 58 jaar, kamer 7. Hij heeft toenemende buikpijn ondanks maximale pijnstilling.”
B — Achtergrond: “Meneer is gisteren geopereerd aan een coloncarcinoom (laparoscopische hemicolectomie rechts). Postoperatief had hij VAS 4 met paracetamol en morfine via PCA-pomp. Zijn hemoglobine was postoperatief 7,2 mmol/l.”
A — Beoordeling: “De pijn is nu VAS 8, ondanks dat hij de PCA-pomp maximaal gebruikt. Zijn buik is opgezet en drukpijnlijk in de rechter onderbuik. Vitale parameters: bloeddruk 105/65, hartfrequentie 98, temperatuur 37,8 °C. Ik maak mij zorgen over een mogelijke nabloeding of naadlekkage.”
R — Aanbeveling: “Ik stel voor dat u de patient komt onderzoeken. Ik heb bloed afgenomen voor Hb, CRP en leucocyten. Wilt u overwegen om een CT-abdomen aan te vragen? En kunt u iets aanvullends voor pijnstilling voorschrijven?”
Veelgemaakte fouten bij SBAR
- Te veel informatie bij Situation — Begin niet met het hele opnameverhaal. Benoem alleen het acute probleem.
- Assessment overslaan — Veel verpleegkundigen vinden het lastig om een eigen beoordeling te geven. Maar juist jouw klinische blik is waardevol.
- Geen concrete aanbeveling doen — “Ik weet het niet” is geen recommendation. Doe altijd een voorstel, ook al weet je het niet zeker.
- Vitale parameters vergeten — Neem altijd actuele vitale parameters mee. Een arts kan geen beoordeling maken zonder getallen.
- Niet voorbereid bellen — Neem even de tijd om de SBAR op papier te zetten voordat je belt. Dit bespaart tijd en vergroot je geloofwaardigheid.
Tips voor effectieve SBAR-rapportage
- Bereid je voor — Heb de status, het medicatieoverzicht en actuele vitale parameters bij de hand.
- Wees beknopt — Een goede SBAR-overdracht duurt 60 tot 90 seconden.
- Durf een beoordeling te geven — Jij bent degene aan het bed. Jouw klinische observatie telt.
- Oefen regelmatig — Gebruik simulaties om SBAR in te slijpen, zodat het automatisch wordt in stressvolle situaties.
- Vraag feedback — Laat een ervaren collega meekijken bij je eerste SBAR-overdrachten.
SBAR is geen trucje, maar een professionele vaardigheid. Hoe vaker je het toepast, hoe natuurlijker het wordt. Met BroederLynt kun je SBAR oefenen aan de hand van realistische casussen, zodat je goed voorbereid bent op de klinische praktijk.